Er zijn er al een paar helemaal klaar!
Vandaag hebben we de eerste poppen te zien gekregen. Wat ook wil zeggen dat we beetje bij beetje afscheid moeten nemen van de repetitiepoppen. Gretig pakken de acteurs een nieuwe pop vast en spelen. Wie is dit? Oei, ziet die er zo uit? Gek toch, hoe snel je gewoon wordt aan dingen. Tot hiertoe werd er gerepeteerd met gelijkaardige poppen uit de voorstelling Rostekop. En al waren dit maar voorlopige poppen, zij werden voor ons al snel Marie, Felix, Fred, Isolde … De acteurs gebruikten bijvoorbeeld de vader van de Roste voor Fred, de cafébaas. Maar de vader van de Roste is lang en smal, terwijl Fred klein en geblokt blijkt te zijn. Iedereen schiet in een lachkramp als Erik diezelfde stem gebruikt bij ‘de nieuwe Fred’: een schriel Gents stemmetje. Even aanpassen toch. Maar veel beter zo.
Eén voor één krijgen de poppen een ziel. 35 poppen voor deze voorstelling! En toch is elke pop anders, met een heel typisch karakter en een eigen verhaal. Bert is de zoon van de voorzitter van de plaatselijke toneelkring. Een overdreven kunstminnende wannabe regisseur. De pop die tot hiertoe wordt gebruikt voor Bert, heeft extra lange armen en benen. Sven en Erik laten hem dan ook niet gewoon bewegen, maar verder glijden. Slijmerig kronkelen. Theatraal en over the top. Ik ben benieuwd wat voor nieuwe of andere trekken Bert zal krijgen als we de ‘echte’ Bert te zien krijgen. Waarschijnlijk weer even aanpassen toch. Maar nog beter zo.
Met de poppen spelen lijkt zo simpel. Tot ik zie hoe uiterst geconcentreerd zelfs ervaren poppenspelers hun spel moeten uitbouwen. Ze ontdubbelen zichzelf. Zij zijn de stem, de pop al de rest. Simpel is het allerminst. “Het is alsof je een match Henin-Cleisters aan het volgen bent,” zo zegt Wim, “het hoofd van de pop moeten van links naar rechts bewegen als ze praten.” En vooruit kijken als ze zwijgen. Uitvergrote bewegingen. Kies één duidelijke beweging en geen tien kleine snelle. Het is alsof de acteur in de pop opgaat. Vreemd. De acteur moet altijd naar het achterhoofd van de pop kijken om via de pop te spelen; anders kijk je niet naar de pop maar naar de poppenspeler. Je moet kijken met en naar de poppen, en luisteren naar de acteurs. Zoveel regeltjes. En tegelijk ook geen regeltjes. Gewoon gewoon worden en veel oefenen. En opletten dat de acteurs niet in de knoop geraken: “Sven, speel jij de benen van Henriette, Lore, doe jij de linkerhand en Dominique jij pakt de rechterhand en het hoofd.” Dat wordt dan een uitdrukking ‘de hand doen.’
Gisteren deed Dominique de hand van Isolde. “Denk breed, denk groot, kies je bewegingen zorgvuldig,” helpt Wim. En Wim zou Wim niet zijn, volgde er niet een kleine anekdote: “In de bewegingsles op het conservatorium vroeger, kregen we bewegingsleer van mevrouw X. We leerden de beweging ‘rechts’. Denk rechts. En breed, vooral breed! Zelf trippelde ze voor en na door de gangen als een bang konijn. Maar tijdens de les: breed en groot. De hele klas deed zeer geconcentreerd ‘rechts’. We schoven bij elke beweging op naar rechts. Thomas die bleef maar opschuiven naar rechts. Hij opende de deur, ging er ‘rechts’ doorheen en verdween. Lange tijd bleef het stil. “Thomas?” riep het konijntje. We hebben hem nooit meer terug gezien.”

“Marie: Waar gaat ge naartoe?”
Albert: Werken, wat anders.
Marie: Tegen wanneer ben je thuis?
…
Marie: Ik heb hem nooit meer terug gezien …”
(fragment uit Door de Bomen het bos)

Jelte Van Roy, dramaturge van Door de Bomen het bos, van 29/4 t/m 22/5

Na het uitmeten van lengte van benen, bepalen van dikke of dunne lijfjes is het tijd om de poppen aan te kleden. Een grondige studie gebeurt over welk personage welke outfit krijgt. Het begint met een hoop stof dat deskundig wordt verknipt door kostuumontwerpster Chris Snik. Wordt vervolgd …

Door de bomen het bos van Ultima Thule & HETPALEIS speelt in de Grote zaal van HETPALEIS van 29/4 t/m 22/5

Wim: “Geluk, doe dat thuis; dat is niet voor op theater, dat is voor in mijn hof!”

We hadden het over de tragiek van de personages. Door de bomen het bos gaat over de liefde. Nee, over de liefde als vraag zonder antwoord. En over de problemen van elke dag die klein zijn maar groot lijken. Muggen en olifanten. Hoe gedetailleerder kleine problemen worden beschreven, hoe herkenbaarder het verhaal wordt. Het universele zit in de details.
Herkenbaarheid is volgens mij de sterkte bij de voorstellingen van Ultima Thule. Ook bij Door de bomen het bos herken je constant jezelf of iemand anders in de vele personages en hun verhalen. Er konden op de eerste tekstrepetities geen twee zinnen na elkaar gelezen worden of iemand moest er een verhaal bij vertellen. Een schoonmoeder die haar zoon net iets te graag ziet. “Ja, ik ken dat, die van mij hé, die …”. Een jongen die tot over zijn oren verliefd is op een meisje maar zij wil hem alleen als vriend, ‘want als ’t niet lukt als koppel, ben ik ook nog eens mijn beste vriend kwijt’. “Dat heb ik trouwens zelf meegemaakt toen ik in het derde middelbaar zat. Ik was …” Hopla, weeral vertrokken voor vijf minuten verhalen vertellen. Over een uit de hand gelopen ruzie op een trouwfeest. “God, man, vorige week op het trouwfeest van een vriend …” En over de eerste keer dat je aan je ouders moet vragen of je lief mag blijven slapen. Weer drie verhalen.

Schoon, toch. Ik zie dat graag in een voorstelling. Herkenbaarheid sleurt je mee de vertelling in. Troost en begrip voor je eigen kleine en grote problemen …

Jelte Van Roy, dramaturge bij Door de bomen het bos, van 29/4 t/m 22/5/11

Vandaag is het voor de poppen van Door de bomen het bos een grote dag! De verschillende personages krijgen een lichaam. Meetlatten worden bovengehaald, hevig gediscussieer over wie korte, lange of dikke benen krijgt. Ondertussen wordt de laatste hand gelegd aan het kleven van hun gelaat. En dat moet even luchten.

“Komaan Matisse, drink die chocomelk nu eindelijk leeg anders giet ik het weg en nee, je hebt choco gevraagd dus dat eet je ook! En Anna Mila, ik heb je net een propere pamper aangedaan en wat ruik ik?!” Manmanman, wat een drukte. Net terug beginnen werken na mijn bevallingsverlof en ik moet echt op tijd vertrekken om mijn trein te halen.

Ik ben dramaturge in HETPALEIS en kom normaal met de fiets. Maar de eerste productie waaraan ik meewerk is ‘Door de bomen het bos’, een coproductie met het Gentse gezelschap Ultima Thule en ‘Gents’ wil zeggen ‘in Gent’ dus ik ga met de trein. De eerste twee weken repeteren we in de Kazematten, daarna verhuizen we naar HETPALEIS, naar het tiende (dat is die repetitiezaal mét ramen).

Ik ben een half uur te vroeg in het station en het is ijskoud. Gelukkig heb ik de eerste versie van de tekst bij me, dus fris ik de personages op uit Door de bomen het bos en probeer ik ze te memoriseren, zodat ik straks indruk kan maken. Neenee, Tristan is niet die chatter, dat is Staf. Tristan is die skater, zoon van Gigi en Emma, dochter van Marie en Albert die nu veertig dood is.

“Snap ik dat nu goed,” vraagt de stagiaire dramaturgie, “dus Tristan is verliefd op Louise, Louise op Staf en Staf op Jessica?“Inderdaad,” zeg ik , zeker van mezelf, en ik kan nog verder gaan: Marie was verliefd op Albert, maar die is nu dood, en haar soulmate dat is Toni de facteur; de vrouw van Karel, de onderwijzer, is eigenlijk verliefd op Roger, de dirigent en Isolde, de zus van Felix – de kleinkinderen dus van Marie – denkt dat Staf zot van haar is; Dieudonné voelt veel voor Jessica maar durft het haar niet te zeggen en schoon Hélène, de vrouw van bakker Rudy kijkt net iets te lang in de ogen van Karol de Pool. Gelukkig ziet Marie vanop een afstand nog steeds door de bomen het bos.

Ik zie Wim – artistiek leider van Ultima Thule en schrijver/regisseur van ‘Door de bomen het bos’ – knikken. Het is toch altijd even spannend als je dramaturgie gaat doen voor een gezelschap dat je niet goed kent. Maar bij dit figurentheater voel ik mij direct welkom. Na de traditionele ‘eerste lezing’ van de tekst, komt er algauw een vlot inhoudelijk gesprek op gang en er wordt ook echt geluisterd naar elkaar. En zo verloopt ook de rest van de week, met een tweede lezing, een derde, een vierde … en evenveel gesprekken.

In de trein naar huis denk ik aan wat er gezegd is over de tekst. En vooral aan wat er niet gezegd is en kribbel mijn gedachten neer. Morgen wil ik het zeker nog hebben over de tijd in het stuk. En over het briefje dat Marie aan haar dochter schrijft. Oei, ik moet nog pompoen gaan kopen, anders kan ik morgen in de crèche geen eten meegeven voor Anna Mila. Zou Staf van in het begin al weten waarom zijn vrouw zo graag naar het koor gaat? En hier, die zinnen na “Allemaal bloed!! Zijn polsen!!” zou ik schrappen en direct verder gaan met “hé!Héla!Héla gij!” Ook nog zeker langs de Veritas om zo’n stukje herstelstof te kopen om Matisse zijn broek te herstellen, wit, want dat past er het beste bij. Als ik dat straks direct doe als Anna slaapt, dan kan ik daarna nog de Standaardbijlage van HETPALEIS verder corrigeren. Goed dat ik eraan denk, want er staat in die bijlage nog ‘Maria’ en het is ‘Marie’. Morgen moet ik het met Wim ook zeker nog hebben over die ene repliek van Marie, die als antwoord komt op de vraag van Toni.

Manmanman.

Jelte Van Roy (dramaturge in HETPALEIS)

De personages van Door de bomen het bos hebben ondertussen een kapsel gekregen en hier en daar blaast poppenmaker Filip Peeters er al wat leven in.

Eerst was er een stamboom op papier. Even later worden de eerste koppen gekneed.

Door de bomen het bos
Ultima Thule & HETPALEIS
In de Grote zaal van HETPALEIS van 29/4 t/m 22/5/11