De experts van de Arthurschool.

Wat moet je doen als je helemaal geen idee hebt?
Jeroen: “Zoek wat spullen bij elkaar. Bekijk ze aandachtig. Pak ze eens goed vast. Probeer ze ineen te steken.”

Mohamed: “Maak eerst een tekening van bijvoorbeeld een vliegtuig”. Terwijl hij dit zegt, loopt Mohamed met zijn vingers langs de lijnen van zijn tekening: Zo moet je het dus doen. Wanchai laat zich inspireren door deze tekening en knutselt een vliegtuig met papieren vleugels.

Waar haal je knutselgerei vandaan?
Bij mama: uit de keuken of de badkamer.
Bij papa: uit de garage, van op zolder.
Buiten, op straat, onder het zand aan het strand.
Vraag eens na bij vakmensen (een fietsenmaker, een loodgieter, een timmerman) of winkeliers in je buurt, of die misschien overbodige spullen hebben.
Tegen een klein bedragje kan je in de kringwinkel zeker wat aanschaffen. Ik vond er zelf de krulspelden en mooie houten blokken.

Wat als je het tijdens het uitvinden niet meer weet?
Ingrid: “Ga je lekker even ontspannen. Maak een wandelingetje. Maak je hoofd even leeg, zodat er weer nieuwe gedachten in kunnen.”
Mohamed: “Maak een ritme met het geluid van potten en pannen. Sla er maar eens goed op los. Heel snel zie je het weer helemaal zitten of vind je de spullen die je nodig hebt.”

Is uitvinden altijd leuk?
Michiel: “Neen. Uitvinden kan heel vervelend zijn. Aan sommige dingen ben misschien dagen of weken bezig.”
Wanchai die heel moe is van het uitvinden, zet zich in een stille hoek van de ruimte en bouwt met de blokken een oosterse tempel.

Demi: “Ik vind uitvinden saai. Ik teken liever.”

Wie zou er graag uitvinder worden?
Keanu: “Ik wel. Dan kan je dingen in elkaar steken en dat vind ik leuk. Ik zou een auto willen bouwen die boven de huizen kan vliegen. Het lijkt me bangelijk om daarin te zitten.”

Met de kinderen van het eerste leerjaar van De Wereldschool en Juf Nadine zetten we het uitvinden van schrijf- en tekenmanieren met veel plezier voort. De toestellen van de Katho-studenten heb ik met opzet laten staan. Zo is ons lokaal een echte uitvindersplek. Als we ons lichaam als machine inzetten en lichaamsverlengingen maken met stiften, komen we zeker tot een nieuw soort tekenen. Ik film een stukje van Kader en Roni in actie. Stiftengevecht

De workshop met de studenten en leerkrachten van de lerarenopleiding van het Katho uit Tielt begint met een opwarmertje van filosofische vragen over uitvinden? Halverwege merkt Niels terecht op: Maar wat verstaan we nu eigenlijk onder uitvinden? Moet je daar een Leonardo Da Vinci voor zijn of mag je jezelf als inventieve knutselaar ook uitvinder noemen? Moet wat je maakt maatschappelijk relevant zijn? Ik heb die vraag die ik steeds aan de kinderen stel bij het begin van de dag, opzij laten liggen omdat ik ze te evident vind. Niet dus. Altijd bij het begin beginnen en er voor zorgen dat je dezelfde taal spreekt. Dezelfde opmerkzame student probeert te formuleren hoe een uitvinder van start gaat. De uitvinder wordt geconfronteerd met een behoefte, een gemis, een probleem. Daar gaat hij een oplossing voor zoeken. Hij zoekt uit of hij alles in huis heeft om dat te realiseren. Hij maakt een plan.

Kan je iets per ongeluk uitvinden? Ik vond het zelf onbegrijpelijk dat Matthias en Lana, twee pianisten uit deze groep, zich uitsluitend aan de partituren houden en nooit zomaar wat tokkelen op hun instrument. Hoe kan je dan weten over niet een liedje verborgen zit in jouw hoofd of jouw hart? Wat maakt dat mensen niet durven of willen spelen, zomaar zonder doel? Leggen we de lat te hoog? Meten we onszelf aan iemand ver boven onszelf verheven? Zo komen we tot het inzicht dat het om een geestesgesteldheid gaat en om een speelse houding. Je moet kunnen inzien dat iets wat je niet verwachtte ook zinvol kan zijn.

Is een kunstenaar ook een uitvinder? Is een uitvinder ook een kunstenaar? Daar weten we niet meteen een antwoord op. De scheiding is in ieder geval zeer dun.

Wat inspireert jou? De meeste studenten worden geïnspireerd door iets wat iemand goed kan: een virtuoze tekenaar, een mooi toneelstuk, een gedreven leerkracht, een muziekstuk.

Vandaag laten we ons inspireren door een uitvinding van iemand anders: een pendelend blad met daarop een stabiele stift die mooie geometrische patronen tekent. Een speeltje dat ik als tienjarige van mijn ouders kreeg.
Het toestel uit mijn kindertijd zoek ik tevergeefs op het internet. Wat ik wel vond is The Sensless Drawing Bot.

Kunnen we zelf een teken- of schildermachine uitvinden die het toeval loslaat op ons werk?

Terwijl de school in Deurne onder water staat, zitten de kinderen van het eerste  leerjaar van de Arturschool een dagje in De Tuin van HETPALEIS. Lekker op het droge. Wat me bijzonder bijblijft van deze dag is dat er op een heel fijne manier samengewerkt wordt en dat deze kinderen bijzonder diepzinnig kunnen filosoferen over wat uitvinden eigenlijk is. Ze zijn er stellig van overtuigd dat uitvinders ook kunstenaars zijn. Zeker als je er nog een mooie tekening bijmaakt met kleurtjes. Margo die in alle stilte werkt, oogst ieders bewondering met haar miniatuurwereld. Ik fotografeer haar werk bij een kinderschaartje om u een idee te geven van haar fijne motoriek.

Als ik de kinderen van De Sterrenkijker in mijn atelier ontvang, roept een jongen met een gekweld gezicht: “Ik wil hier uit!” Hij wil liever zijn vriendje gaan opzoeken die in de groep van Anneke zit. Hij weet zeker dat hij niks kan uitvinden, daar is hij nu eenmaal niet goed in. Ik zeg dat ik met hem een weddenschap wil afsluiten. Ik verzeker hem dat hij straks niet meer weg wil. Op het einde van de voormiddag vraag ik hem hoe het zit. Hij moet lachen. “Het is hier helemaal ok”, glundert hij boven een bak bubbelend schuim. “We hebben een vulkaan van schuim gemaakt en ik heb ook al een vliegtuig uitgevonden en een landingsbaan.”

Ik wil hier uit!

Het plezier kan niet op.

Vol spanning.

Een vulkaan van bubbels.

Om ter meeste!

Een machine om het hart af te luisteren.

Aeneas werkt verwoed aan zijn gezichtsverzorger.

De kinderen van de Dobbelsteen ontwerpen samen een raket. Een constructie met een flexibele buis, een flessenkuiser en het dakje van een verloren kasteel lanceert hen de ruimte in.

Al tekenend komt de fantasie op gang.  Met plasticine en kleine spulletjes scheppen de jonge ruimtevaarders een beeld van een ongekende wereld, ergens ver weg in het universum.

De uitvinding getekend door Hicham

De kinderen tekenen de raket in actie.

In de ruimte zijn er ook engelen.

Een vleugelwezen

Een alien

Een vreemd mannetje en de gevangenis

Van Luc Celis, dramadocent aan de Artesis hogeschool, krijg ik volgende vraag voor een Open Atelier in De Tuin: We zouden graag een introductie in de filosofie en werkwijze van De Tuin hebben met wat praktische activiteiten die illustreren hoe er gewerkt wordt en dit in het Engels.
In december was ik in HETPALEIS op bezoek met een aantal buitenlandse gastdocenten kunsteducatie. De Kroatische collega was erg enthousiast en wou een workshop in HETPALEIS mee in het programma.
We komen met vijftien deelnemers: vijf Kroatische studenten lerarenopleiding lager onderwijs en twee van hun docenten, aangevuld met zeven Vlaamse studenten (derde jaars lerarenopleiding kleuter en lager onderwijs) en ikzelf.
http://www.artesis.be/lerarenopleiding/

De Kroatische studenten zijn hier voor een 'ice breaking week' met de bedoeling kennis te maken met het Vlaamse onderwijs, de lerarenopleiding van Artesis en culturele aspecten.

Het Open atelier van De Gedachtemakers is een verkorte versie van een Tuindag met de kleuters. Ik ben zelf benieuwd hoe deze materie door studenten zal opgepikt worden.

Aan de hand van een selectie voorwerpen stelt iedereen zich voor. Zo krijgen we inzage in de liefdes, aversies en passies van de deelnemers. Een opmerkelijke vraag van de Kroatische leerkracht: of we ook psychologen in ons team hebben voor wanneer we op heftige verhalen van kinderen stuiten. Ik zeg dat dat niet zo is. Dat we de zware problematiek die kan bovenkomen een plaats geven zonder ‘erop te gaan zitten’. Het is een goed teken dat kinderen zich zo veilig voelen dat ze iets waar ze mee zitten, kunnen vertellen. Dat we alles vanuit een artistiek oogpunt benaderen. Al kan kunst een therapeutische functie hebben, het is ons streefdoel niet. We zoeken in De Tuin naar artistieke wegen voor kinderen om zich te uiten. We begeleiden een maakproces, soms individueel, soms in kleine groepjes waarin elk individu het verschil maakt. Het feit dat ieders eigenheid ingezet wordt is essentieel.

Het grote verschil met kleuters is dat deze deelnemers zich bij het ontdekken en uitvinden netjes aan het door mij uitgestippelde parcours houden. Als ik zeg dat ze ‘iets’ mogen uitvinden met de aangeboden spullen, stopt hun spel ook na die ene opdracht. Terwijl kleuters blijven doorgaan tot je zegt dat het tijd is om op te ruimen. “Als we geweten hadden dat we meer mochten doen, hadden we dat beslist gedaan”, is het antwoord wanneer ik ze deze observatie voorleg. Verschillende mogelijkheden om door te gaan op onze piste zijn: de uitvindingen in een groot verhaal samenbrengen of voortbouwen op de uitvinding van iemand anders.

Zwaan

Eekhoorn

Kroatische wonderbra

Lamp

Luc Celis is zonder twijfel een gedreven leerkracht.

Anneke

Het is uiteindelijk een leerrijke en vrolijke middag geworden. Ik ben dankbaar voor de assistentie van Anneke, stagiaire in De Tuin en leeftijdgenote van onze gasten. Zij is de echte ijsbreker. Ze ontvangt en begeleidt de studenten op een hartverwarmende manier.

Ik ga op zoek in de bibliotheek naar inspiratie voor mijn uitvinders-laboratorium voor kleuters. Ik kom terug van een kale reis want de knutselboeken in de aanbieding zijn bepaald niet vindingrijk. Het eeuwig gefröbel met wc-rolletjes en pet-flessen prikkelt mijn fantasie niet in het minst. Misschien dient het samenstellen van zo een uitgave volledig aan inventieve kleuters overgelaten te worden.

De hedendaagse beeldende kunst blijkt een betere inspiratiebron. Het Museum van moderne kunst in Oxford wordt mijn uitvalsbasis om het internet af te schuimen. Ik houd van dit museum waar op een boeiende manier met de jonge bezoekers gewerkt wordt.
http://interruptedthinking.blogspot.com/2011/11/modern-art-oxford.html

Het jongerenatelier in het museum van Oxford.

Detail van een draadkasteel van de kleuters.

Hoe Tamarin Norwood objecten verbindt doet mijn hart sneller slaan.

http://www.tamarinnorwood.co.uk/

Tamarin Norwood

Interpretatie van Tamarin Norwood door Zacharia (4jaar).

Via via kom ik recht bij de intrigerende objecten van Hassan Sharif.
http://www.hassansharif.com/

Hassan Sharif

Mohamed en Ayoub in de wereld van Hassan Sharif.

De kleuters laten zich van nature inspireren door hun directe omgeving. Ze testen al spelend de mogelijkheden van wat ze vinden en leren zo de kwaliteiten van objecten kennen. Wat niet werkt, wordt weggegooid. Wat hun spelplezier vergroot, wordt uitgediept en kan hen uren in de ban houden.
De mogelijkheden tot uitvinden zitten vervat in de objecten die ik zal aanbieden. Ik beleef het grootste plezier in het verzamelen van de spullen.